15 godina Nagrade:Dimitrije Bašičević Mangelos, Legat Čolaković

- Dimitrije Bašičević Mangelos

 

 

Galerija-legat Milice Zorić i Rodoljuba Čolakovića (Rodoljuba Čolakovića 2)

8. jul – 29. avgust 2016.godine / svakog dana od 12 do 20 časova, osim utorkom

 

Otvaranje izložbe u petak, 8. jula u 20 časova

Od 20.30 časova audio-vizuleni performans, Izvanredni Bob: Post Noise Šik – Šmek

Umetnici/ce: Izvanredni Bob, Vladimir Nikolić, Milica Ružičić, Milena Putnik, Siniša Ilić, Katarina Zdjelar, Ivan Petrović, Ivana Smiljanić, Dušica Dražić, Marina Marković, Slobodan Stošić, Saša Tkačenko, Nataša Kokić i Marko Marković

Kustosi izložbe: Miroslav Karić i Una Popović

 

 

Osnivanje Nagrade za najboljeg mladog domaćeg umetnika „Dimitrije Bašičević Mangelos“ pre deceniju i po bilo je deo šire inicijative koju je još početkom devedesetih godina prošlog veka pokrenuo Fond za civilno društvo iz Njujorka (Foundation for Civil Society, NY) kao prvi internacionalni nagradni program za mlade vizuelne umetnike/ce u tadašnjoj Čehoslovačkoj. 1990. godine predsednik Vaclav Havel, na predlog bivšeg ambasadora SAD Vilijema Luersa (William Luers) i njegove supruge Vendi Luers (Wendy Luers), osnivačice i predsednice Fonda za civilno društvo, zajedno sa grupom umetnika i intelektualaca, ustanovljava nagradu koja će poneti ime prominentnog češkog likovnog i književnog kritičara, esejiste i filozofa, Jidriha Halupeckog ( Jindřich Chalupecký). Nagrada je pokrenuta sa idejom da se organizuje godišnji otvoren, transparentni konkurs sa nezavisnim žirijem koji će valorizovati rad umetnika/ca do 35 godina, sa ciljem da im se otvori prostor i stvori mogućnost internacionalnih iskustava. Od samog početka nagrada je podrazumevala višemesečni studijski i rezidencijalni boravak u Sjedinjenim američkim državama, najpre u Headlands Center for the Arts, Sausalito u Kaliforniji, potom i dugi niz godina u International Studio and Curatorial Program u Njujorku, a od 2015. u Residency Unlimited, takođe u Njujorku. Vremenom, organizatori iz drugih zemalja centralne i jugoistočne Evrope preuzimaju ovakvu strukturu nagrađivanja i njihovim zalaganjem uspostavljena je mreža Young Visual Artists Awards, koja u ovom trenutku uključuje deset članica. Kao deo ove mreže i inicijative, 2002. godine Centar za savremenu umetnost u Beogradu, uz podršku Fonda za civilno društvoiz Njujorka, osniva godišnje priznanje koje će se dodeljivati mladim autorima/kama za osobeno višegodišnje zaokruženo kritičko i estetsko promišljanje, kao i realizaciju ostvarenu u umetničkom radu. Nagrada je nazvana imenom prominentnog kritičara i teoretičara umetnosti i umetnika sa prostora bivše Jugoslavije, Dimitrija Bašičevića Mangelosa, čiji će kritičarski i teorijski rad, između ostalog, ostati upamćen i po prepoznavanju i afirmisanju potencijala novih praksi i mladih umetnika. U trenutku kada je osnovana i prvi put dodeljena Nagrada, „Mangelos“ će biti jedinstvena forma podrške mlađoj generaciji, protagonistima ovdašnje savremene umetničke scene i većoj vidljivosti njihovog rada. Nakon Centra za savremenu umetnost Beograd, organizaciju Nagrade preuzimaju Kontekst galerija i Umetničko udruženje Dez.org, a od 2011. godine, Nagradu vode Remont - nezavisna umetnička asocijacija i Fond Ilija & Mangelos.

 

U organizaciju, ili indirektnu realizaciju glavnih i pratećih aktivnosti Nagrade „D. B. Mangelos“ (konkurs, izložba finalista, samostalna izložba dobitnika/ca Nagrade, diskurzivni programi), gotovo od samog početka su, na određeni način, bili uključeni relevantni akteri (organizacije, kolektivi, inicijative, pojedinci, institucije), kada je reč o lokalnim dešavanjima u oblasti savremene vizuelne umetnosti. Poslednjih 15 godina Nagrada se pokazala kao važan činilac u afirmaciji umetničkih praksi mladih umetnika/ca i za profesionalnu zajednicu ostaje posebno važna u kontekstu sagledavanja godišnje tekuće umetničke produkcije, mogućnosti njenog kontinuiranog valorizovanja, otkrivanja potencijala, ali i dijagnostikovanja problema i mogućih nedostataka same scene. Iako prilika studijske posete jednom od svetskih umetničkih centara kao što je Njujork jeste nešto što ovaj nagradni program čini jedinstvenim, njegov veliki doprinos za umetnike/ce zapravo predstavlja prilika da se u nizu postupaka, od priređivanja konkursnog materijala/portfolia (selekcija i eksplikacija radova), kasnije eventualne pripreme za izložbu finalista i razgovora sa članovima žirija, prođe kroz neophodan proces u artikulisanju, kontekstualizovanju i javnoj prezentaciji sopstvenog rada. Nagradu „D.B. Mangelos“ takođe treba posmatrati kao važno polje profesionalne komunikacije i razmene, transfera znanja i iskustva između aktera scene, što dalje mogu postati potencijalni uvodi u nova poglavlja razvijanja, restruktuiranja, transformacija i unapređivanja Nagrade, kao snažne platforme, ne samo za podršku i promociju umetničke produkcije, već i za kritičku refleksiju i analizu širih konteksta u kojima umetnost danas funkcioniše, bitnih pitanja u vezi sa poboljšanjem statusa umetnika i uslova u kojima rade.

 

 

Izložba ne polazi od određenog tematskog okvira ili teze, već je pre svega koncipirana kao pregled različitih autorskih pozicija, pristupa, poetika, umetničkih istraživanja bivših dobitnika i dobitnica Nagrade. Obuhvatajući period poslednjih 15 godina, izložba jeste i svojevrsan rezime i jedan od mnoštva mogućih pogleda na umetničku scenu nakon 2000, njenu dinamiku, karakteristike, fenomene, razvoje, tendencije. Na izložbi su predstavljeni autori i autorke koji su profesionalno stasavali u vremenu koje će nakon decenije izolacije i krize doneti izvesni optimizam, ali koje će isto tako vrlo brzo biti zahvaćeno novim tranzicijskim problemima, usložnjavanjem društveno političkih prilika; a, ako govorimo o situaciji i stanju na polju kulture, ostaće obeleženo i beskrajnim rekonstrukcijama muzejâ, daljim izazovima i neizvesnostima opstajanja i funkcionisanja umetničke i šire kulturne zajednice. U takvom kontekstu su stvarale, i dalje su aktivne, generacije umetnika i umetnica, koje pokušavaju da nađu načine za istrajan umetnički angažman, uprkos brojnim neuslovnostima, nestabilnostima, odsustvu šire društvene recepcije o značaju savremenog stvaralaštva kao bitnom delu kulturnog nasleđa jedne sredine. Mapiranje, tematizacija i problemska sagledavanja umetničkih dešavanja i delovanja od početka novog veka se tek očekuju u studioznijim stručnim analizama i ova izložba bi u tom smislu mogla da bude mali prilog budućoj istorizaciji, interpretaciji, kontekstualizaciji i valorizovanju scene, definisane i oblikovanekroz umetničke produkcije, događaje, pojave, inicijative, institucionalni i vaninstitucionalni sektor, različite strategije i forme samoorganizovanja, izlagačke politike i prostore. Posebno je značajno što sama organizacija Nagrade, tim pre što teži da ostane vaninstitucionalna i nezavisna, u pogledu razmatranja i prezentovanja dobitnika/ca i osobenih umetničkih disciplina, treba da ima podršku zvaničnih institucija i matičnih kuća za predstavljanje i analizu savremenih umetničkih tokova. Ovom izložbom se anticipira sve ono što mora da se desi u nekoj od nastupajućih godina.

 

Dugogodišnje umetničke aktivnosti, konzistentna medijska i tematska istraživanja bivših lauerata/kinja Nagrade „D.B. Mangelos“ ostaju mikro okviri i pozicije u tematizovanju i markiranju šire i složenije slike lokalnih umetničkih zbivanja u pomenutom periodu, diverziteta tokova i praksi, i njihovih relacija prema internacionalnim kretanjima u savremenoj vizuelnoj umetnosti. Nagrađeni autori i autorke u svojim biografijama između ostalog beleže učešća na svim značajnim domaćim umetničkim manifestacijama (Bijenale mladih u Vršcu, Oktobarski salon, Memorijal Nadežda Petrović), predstavljanje Srbije na Venecijanskom bijenalu, rezidencijalnim programima, stipendijama, samostalnim, grupnim izložbama, kustoskim i istraživačkim projektima u galerijama i muzejima u gotovo čitavom svetu. Nakon prethodnog obeležavanja jubileja Nagrade u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine i izložbe „Između kada i ako“, kustoskinje Radmile Joksimović, aktuelna izložba je prilika da se u recentnijim i najnovijim produkcijama dosadašnjih nagrađenih još jednom sagledaju osobenosti njihovih autorskih delovanja u kojima će promišljati širok spektar tematskih i problemskih sadržaja: od značaja same Nagrade, socio-političkih konteksta u kojima nastaju i razvijaju se umetničke produkcije, kompleksnosti istorijskog nasleđa, promena konkretnih prostora usled društveno-političkih situacija, transformacije urbanih sredina, preko istraživanja dinamika, mehanizama i stanja u ostvarivanju odnosa individua – kolektiv, intimno – javno.

 

Nagrada „Dimitrije Bašičević Mangelos“ je poslednjih 15 godina realizovana uz svesrdno zalaganje lokalnih organizatora, Centra za savremenu umetnost Beograd, Kontekst galerije, Umetničkog udruženja Dez.org, Fonda Ilija & Mangelos, Remont – nezavisne umetničke asocijacije, kao i mnogih pojedinaca: Branislava Dimitrijevića, Svebora Midžića, Marka Miletića, Vide Knežević, Ivane Marjanović, Jelene Radić, Mirjanе Bobe Stojadinović, Ivane Smiljanić, Ivane Bašičević Antić i Miroslava Karića. Studijski i rezidencijalni boravak dobitnika i dobitnica Nagrade u Sjedinjenim Američkim Državama ne bi bio moguć bez organizacija: Foundation for Civil Society, Trust for Mutual Understanding, International Studio and Curatorial Program, Residency Unlimited, Vendi Luers, Irene Kovarove, Eriole Pire, Boška Boškovića.

 

Katalog izložbe sa pratećim tekstovima izaćiće do kraja 2016. godine u izdanju Muzeja savremene umetnosti.

 

Izložbu 15 godina Nagrade „Dimitrije Bašičević Mangelos“ podržao je Muzej savremene umetnosti u Beogradu i Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.